Ένα καλάθι με λαχανικά. Μια απόδειξη από τη λαχαναγορά. Και ένας πόλεμος χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στο Ιράν. Φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους, στην πραγματικότητα όμως, δεμένα με έναν αόρατο αλλά ισχυρό κρίκο: την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων.
Από τη στιγμή που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ άνοιξαν πολεμικό μέτωπο με την Τεχεράνη τον Φεβρουάριο του 2026, τα Στενά του Ορμούζ (ο θαλάσσιος διάδρομος που διακινεί το 30% των παγκόσμιων εμπορικών λιπασμάτων) μετατράπηκε σε ζώνη αβεβαιότητας. Οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν πάνω από 50%. Τα κόστη παραγωγής, θέρμανσης θερμοκηπίων και μεταφοράς ακολούθησαν.
Οι επιπτώσεις δεν άργησαν να φτάσουν στην Ελλάδα. Τα δελτία τιμών χονδρικής πώλησης του Οργανισμού Κεντρικών Αγορών και Αλιείας (ΟΚΑΑ) για τη Λαχαναγορά Ρέντη (από την 24η Φεβρουαρίου ως την 19η Μαρτίου 2026) καταγράφουν με αριθμούς αυτό που πολλοί ακόμη αντιμετωπίζουν ως απομακρυσμένη απειλή.
Και τα νούμερα δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού.
Το φυσικό αέριο στο επίκεντρο: από τον αγωγό στο χωράφι
Υπάρχει ένας κρίσιμος κρίκος που συνδέει τον πόλεμο στο Ιράν με το ράφι της αγοράς και συχνά αγνοείται: το φυσικό αέριο.
Αποτελεί την κύρια πρώτη ύλη για την παραγωγή αμμωνίας και η αμμωνία είναι η βάση για την παρασκευή ουρίας, νιτρικού αμμωνίου και όλων των αζωτούχων λιπασμάτων που τρέφουν τις καλλιέργειες παγκοσμίως.
Χωρίς φυσικό αέριο σε προσιτή τιμή, δεν υπάρχουν λιπάσματα. Χωρίς λιπάσματα, δεν υπάρχει επαρκής παραγωγή τροφίμων.
Οι παραγωγοί του Κόλπου, είναι από τους μεγαλύτερους προμηθευτές αμμωνίας και ουρίας στον κόσμο, σύμφωνα με τον FAO.
Η Bank of America (σ.σ. η Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ) προειδοποιεί ότι η κρίση απειλεί ήδη το 65% έως 70% των παγκόσμιων προμηθειών ουρίας, ενώ οι τιμές της έχουν εκτιναχθεί κατά 30% έως 40%.
Το αποτέλεσμα: λιγότερα λιπάσματα, λιγότερη και ακριβότερη παραγωγή τροφίμων και η αλυσίδα αυτή έχει ήδη αρχίσει να κινείται.
Τρεις εβδομάδες μετά: Τι δείχνουν οι αριθμοί
Η σύγκριση των τιμών χονδρικής μεταξύ 24ης Φεβρουαρίου και 19ης Μαρτίου 2026 αποκαλύπτει μια εικόνα που δεν είναι πλέον επιλεκτική. Είναι διάχυτη και επιταχυνόμενη.
| Προϊόν | 24/2 | 19/3 | Μεταβολή |
| Τομάτες | 1,00 €/κιλό | 2,80 €/κιλό | +180% |
| Τοματίνια | 3,50 €/κιλό | 6,30 €/κιλό | +80% |
| Κουνουπίδι | 0,80 €/κιλό | 1,40 €/κιλό | +75% |
| Μπρόκολα | 1,30 €/κιλό | 2,20 €/κιλό | +69,2% |
| Μελιτζάνες | 1,80 €/κιλό | 2,50 €/κιλό | +38,9% |
| Πιπεριές κόκκινες | 2,40 €/κιλό | 3,20 €/κιλό | +33,3% |
| Κολοκύθια | 1,30 €/κιλό | 1,50 €/κιλό | +15,4% |
| Πατάτες Κύπρου | 0,92 €/κιλό | 0,95 €/κιλό | +3,3% |
Αξιοσημείωτες πτώσεις καταγράφηκαν σε αγγούρια ζευγάρι (-61,5%) και αγγουράκια κιλού (-42,9%), κίνηση που αποδίδεται στην εποχικότητα και στις αυξημένες εισροές από θερμοκηπιακές καλλιέργειες χαμηλότερου κόστους.
Στα φρούτα, η εικόνα παραμένει σχεδόν παγωμένη: αβοκάντο, μήλα, λεμόνια, ακτινίδια και πορτοκάλια δεν κινήθηκαν.
Σταθερά παρέμειναν σπανάκι, σέλινο και γλυκές πιπεριές.
Η μεγάλη εικόνα: Από το Ορμούζ στο ράφι
Αυτό που συμβαίνει στη Λαχαναγορά Ρέντη δεν είναι τυχαίο και δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο.
Σε αντίθεση με το 2022, όταν ο πόλεμος στην Ουκρανία έπληξε άμεσα τις εξαγωγές σιτηρών, το τρέχον σοκ λειτουργεί διαφορετικά: δεν κόβει απευθείας την τροφή, κόβει πρώτα την ενέργεια και τα λιπάσματα που τη δημιουργούν.
Τα πρώτα που θα πληγούν σε βάθος χρόνου είναι οι καλλιέργειες έντασης αζώτου ( καλαμπόκι και σιτάρι), με αλυσιδωτές επιπτώσεις στο ψωμί, τα πουλερικά και τα αυγά, σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Λιπασμάτων.
«Αυτό θα επηρεάσει τη φύτευση. Θα υπάρξει χαμηλότερη προσφορά βασικών προϊόντων, δημητριακών, ζωοτροφών και, κατ’ επέκταση, γαλακτοκομικών και κρέατος», προειδοποίησε ο Maximo Torero, επικεφαλής οικονομολόγος του FAO.
Το δεύτερο κύμα που έρχεται
Ο David Rees, επικεφαλής παγκόσμιας οικονομίας στην Schroders, προειδοποιεί για αυτό που αποκαλεί «δεύτερο κύμα»:
«Πρώτα παίρνεις το ενεργειακό πλήγμα, και καθώς αυτό υποχωρεί, ακολουθεί το κύμα τροφίμων».
Η διαφορά με τα καύσιμα είναι κρίσιμη: δεν υπάρχουν στρατηγικά παγκόσμια αποθέματα λιπασμάτων, κάτι που σημαίνει ότι τυχόν έλλειψη δεν μπορεί να απορροφηθεί ταχύτατα.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, τρόφιμα και καύσιμα αποτελούν λιγότερο από το ένα τέταρτο του καλαθιού του πληθωρισμού.
Στις αναδυόμενες αγορές, το ποσοστό αυτό φτάνει το 30% έως 50%, σύμφωνα με την Marie Diron, διευθύνουσα σύμβουλο της Moody’s Ratings.
«Αυτή η έκθεση καθιστά πολλές οικονομίες ιδιαίτερα ευάλωτες σε εξωτερικά παραγόμενη αστάθεια τιμών», σημείωσε.
Η Odile Renaud-Basso, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, εκτίμησε ότι ο κίνδυνος για τις τιμές τροφίμων είναι υπαρκτός και πολλαπλασιαζόμενος, ενώ η ΕΤΑΑ εξετάζει ήδη πακέτα στήριξης για αγορά λιπασμάτων.
Μια κρίση που βρήκε τον κόσμο στο «μηδέν»
Τον Ιανουάριο 2026, ο παγκόσμιος πληθωρισμός τροφίμων είχε υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδά του από το 2017. Πολλές αναδυόμενες χώρες ανέκαμπταν από την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η σύγκρουση στο Ιράν απειλεί να διαλύσει αυτά τα κέρδη. «Εάν ο πόλεμος ξεπεράσει τον ένα μήνα, θα έχουμε προβλήματα στη φύτευση και στις αποδόσεις», προειδοποίησε ο Torero.
Για τον Έλληνα καταναλωτή, τα σημάδια είναι ήδη ορατά: οι τομάτες έχουν τριπλασιαστεί σε τιμή σε λιγότερο από τρεις εβδομάδες.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα έρθουν περαιτέρω ανατιμήσεις, αλλά πόσο βαθιά θα πάνε.
Πηγή δεδομένων: Δελτία Τιμών Χονδρικής Πώλησης ΟΚΑΑ, 24/02/2026 & 19/03/2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου